Aziz şehrin izzetli insanlarıyla buluşmak üzere gittiğimiz Elazığ’da, köklerimizle buluştuk ve yarınlarımıza dair hasbihal ettik. 3–4 Kasım’da Fırat Üniversitesi’nden Harput’a, Sarıcanlıhemşehrilerimizle buluşmamızdan Munzur’a, Cemevi’ne, Pertek’e uzanan dolu dolu iki gün geçirdik. Hocalarımızı, gençlerimizi, büyüklerimizi dinledik. Her buluşmada memleketin geleceği adına üzerimize düşen sorumlulukları biraz daha yakından gördük.
Fırat Üniversitesi’nde güne bilgisayar ve yazılım alanında çalışan hocalarımızla, kahvaltı sofrasında başladık. Ardından girişimci öğrencilerle risk almayı, iş kurmayı, karşılaştıkları güçlükleri konuştuk. Genç bir insanın bir fikri hayata geçirmek istemesi başlı başına kıymetli. Bizim vazifemiz o fikri ciddiyetle dinlemek, tecrübemizi paylaşmak ve gelişebileceği imkânları birlikte aramak. Gençlerden beklediğimiz de inisiyatif almaları, bir meseleye kafa yorup bir fikrin tasarımcısı, üreticisi ve o projede aktif rol almaları.
İmkansızlıklar içerisinde ticarete başlamış biri olarak, insanın elindeki imkânları doğru tanımasını önemsiyorum. Bilgi, ilişki ve itibarın da sermaye olduğu çoğu zaman unutuluyor. Güvenilirliğinizi yıllar içinde biriktirirsiniz; verdiğiniz sözü tutarak, hakkı gözeterek, zor zamanda mesuliyet alarak… Gençlere girişimciliği anlatırken kazancın sınırlarının, prensiplerinin ve ahlakının da olması gerektiğini konuşmalıyız.
İlahiyat Fakültesi’ndeki buluşmamızda gençliği, Türkiye’nin geleceğini ve dijital dünyayı konuştuk. Gençlerden şikâyet etmeden önce kendimize dönüp bakmalıyız, büyükler olarak. Biz onlara nasıl örnek oluyoruz? Telefonunu elinden bırakamayan anneler-babaların ekran bağımlılığından yakınması ne kadar karşılık bulur? Yapay zekâyı, değişen meslekleri, yeni üretim biçimlerini biz de öğrenmeye devam etmeli ama doğru yere konumlandırmalıyız. Gençlerle kuracağımız ilişkinin canlı kalması biraz da buna bağlı.
Kendi hayatımda uygulamaya çalıştığım küçük tedbirleri paylaştım gençlerle: Bildirimleri kapatmak, ekran süresini sınırlamak, dijital dünyaya kendi irademizle girmek, edilgen olmamak. Bir de paylaşacağımız sözün arkasında durabilmek… Öfkemiz geçtikten sonra da savunabileceğimiz, hayatımızla taşıyabileceğimiz sözler söylemek. Ahlakımızın ekrandaki karşılığı da yüz yüze ilişkilerimiz kadar sahici olmalı.
Elaziz’in önemli şeyhleri ve kanaat önderlerinin duasını aldığımız, medrese ve hafızlık talebeleriyle sohbet ettiğimiz ziyaretlerin ardından Harput’ta eğitim meseleleri etrafında sivil toplum kuruluşlarımızla buluştuk. Bu toprakların ilim ve irfan hafızası, bugün yaptığımız işe de bir sorumluluk yüklüyor. Çocuğun evde, okulda, camide ve sokakta karşılaştığı hayat birbirini tamamlamalı. Eğitim, aileden başlayıp insanın bütün ömrüne yayılan bir emek.
Harput’taki istişarelerde okul öncesinden hafızlık eğitimine, okullardaki ihtiyaçlardan sivil toplumun vazifelerine kadar pek çok başlık açıldı. Kurumlar arasında ilişki kurmak, yapılan işin niteliğini takip etmek, eksikleri açıkça konuşabilmek gerekiyor. Her çözümü yukarıdan bekleyerek yol alamayız. Bir okul-aile birliğinde, mahalle derneğinde veya gençlik çalışmasında üstlenilen sorumluluk, memleketin geleceğine doğrudan katkıdır.
Elazığ’daki Sarıcanlı hemşehrilerimizle buluşmamız bu meselenin en yakın, en tanıdık hâliydi. Caminin altındaki merkezde herkesin söz alabildiği bir hasbihal ortamı oluştu. Ortak geçmişimizi, dayanışmamızı, gençlerimizin ihtiyaçlarını konuştuk. Acılı günlerde birbirinin yanında olabilen insanların, hayatın gündelik yükünü de paylaşabilmesi gerekiyor. Bir kütüphane, gençlerin buluşacağı bir mekân, bir öğrencinin eğitimine verilecek destek… Hemşehrilik böyle emeklerle canlı kalıyor. Elazığ’da, Bingöl’de, gurbette yaşayan hemşehrilerimizi buluşturan, gençlerin de söz ve sorumluluk sahibi olduğu bir dayanışmaya ihtiyacımız var.
Akşam televizyon sohbetimizde gündeme gelen kazanç ve ahlak meselesi de aynı sorumluluğun parçasıydı. Kısa yoldan zenginleşme hevesinin emeğe, üretime ve birbirimize duyduğumuz güvene verdiği zararı konuştuk. Helal kazancı, hakkaniyeti ve alın terini iş yapma biçimimizin merkezinde tutmalıyız.
Ertesi sabah feribotla Pertek üzerinden Tunceli’ye geçtik. Suyun ortasındaki kaleyi seyrederken bölgenin köklü tarihini, coğrafyasını, ulaşımını, imkânlarını konuştuk. Elazığ’da başlayan sohbetlerimiz Munzur’da yeni sorularla devam etti.
Munzur Üniversitesi’nde nadir toprak elementleri üzerine yürütülen çalışmaları yerinde gördük ve dinledik. Buradaki bilimsel emeğin üretimle buluşması, gençlere yeni çalışma alanları açabilir. Mühendislik öğrencileriyle sohbetimizde teknik uzmanlığı felsefe, edebiyat ve sosyolojiyle beslemenin önemine değindik. Bir mühendisin geliştirdiği teknolojinin insanı ve insanlığı nasıl etkilediğini de düşünmesi gerekiyor. Bağlantısallık derken üzerinde durduğum meselelerden biri bu: Bilgimizle ahlakımızın, eğitimimizle üretimimizin, iç dünyamızla davranışlarımızın bağını kurabilmek. Kalpteki niyetin bile yaptığımız işe kadar uzanan bir karşılığı var nitekim
Sırt çantamıza konserveler koyarak çıktığımız ilk yurt dışı seyahatlerinden de söz ettim. Dil öğrenmek, yola çıkmak, farklı hayatlara temas etmek insanın ufkunu genişletiyor. İmkânlarımızı artırmak için gayret ederken elimizdekiyle atabileceğimiz ilk adımı da aramalıyız, harekete geçmeliyiz yani. Gerisi zaten geliyor.
Tunceli’deki eğitim istişareleri ve imam hatip ortaokulu ziyaretimiz, her şehrin ihtiyacını kendi şartları içinde ele almanın önemini hatırlattı. Çocukların, ailelerin ve eğitimcilerin söylediklerini dikkatle dinlemek; yapacağımız katkıyı onların ihtiyaç ve kaygılarını anlayarak şekillendirmek durumundayız.
Cemevinde “Dede”lerimizin rehberliğinde semah ve inanç gelenekleri üzerine sohbet ettik. Munzur ile Pülümür sularının birleştiği yere verilen manevi anlamı dinledik. İnsanların mukaddes bildiklerine ve hatıralarına hürmet ederek konuşabilmek kıymetli. Kendi inancımızı ve kimliğimizi taşıyarak birbirimizin dünyasına yaklaşabiliriz. Dinlediğimiz insanın kendisini nasıl anlattığına da yer açabilmeliyiz.
Munzur kıyısındaki sohbetimizde şehrin geçmişi, bugünü ve geleceği üzerinde durduk. Görüşmelerimize yansıyan umutların yanında, yaşanmışlıkların bıraktığı tedirginlikleri ve travmaları da hesaba katmak gerekiyor. Ama hep travmaları konuşmak, bugüne ve geleceğe sadece travmalar üzerinden bakmak faydadan çok zarar getiriyor. İnsanların huzur içinde yaşamak, geçimini sağlamak, evladının geleceğine güvenmek istemesi çok anlaşılır. Üretim ve istihdam imkânlarını bu yüzden toplumsal güvenle birlikte düşünmeliyiz. Bir gencin kendi şehrinde iş bulabilmesi, orada bir hayat kurmayı düşünebilmesi, geleceğe dair söylenen sözlerin gerçek karşılık bulmasını sağlar.
Terörsüz Türkiye ve kardeşlik adına atılacak adımları da bu mesuliyetle önemsiyorum. Geçmişin acısını tanıyarak, adalet duygusunu gözeterek, şiddetin yeniden hayatımıza girmesine müsaade etmeden ve ama mutlaka geleceği birlikte kuracağımıza inanarak ilerlemeliyiz. Etnik kimliklerimiz, mezheplerimiz, siyasi tercihlerimiz üzerinden yeni kavgalar üretilmesine razı olamayız. Birbirimizin hakkını korumayı, sözünü dinlemeyi ve beraber iş yapmayı çoğaltmak elimizde.
Bu iki günden geriye gençlerin soruları, hemşehrilerimizin talepleri ve dinlediğimiz insanların beklentileri kaldı. Buluşmaların kıymetini, sonrasında konuşulan meseleleri ne kadar takip ettiğimiz gösterecek. Bir öğrenciyle sürdürülen temas, birlikte üstlenilen bir eğitim işi, bir şehrin üretimine sunulan katkı… Şimdi bize düşen, dinlediklerimizin hakkını verecek bir gayret. Tefekkürümüzün harekete, muhabbetimizin gerçek kardeşliğe dönüşmesi için…