Son haftalarda Şırnak, Siirt, Elâzığ ve Tunceli’de gençlerle, hocalarımızla, kanaat önderleriyle, sivil toplum temsilcileriyle ve farklı kesimlerden insanlarımızla bir araya geldim. Çok şey konuştuk, çok şey dinledim.
Bu ziyaretlerimiz, ülkemizin içinde bulunduğu tarihî süreci ve üzerimize düşen sorumlulukları yeniden düşünmeme vesile oldu.
Terörsüz Türkiye sürecini, kardeşliğimizi güçlendirmek ve ortak geleceğimizi yeniden inşa etmek için önemli bir fırsat olarak görüyorum. Ancak bu mesele yalnızca devletin ve siyasetin omuzlarına bırakılamaz. Toplum olarak, özellikle de sivil toplum kuruluşları olarak yapabileceklerimiz var.
Bu düşüncelerle bazı önerilerimi paylaşmak istiyorum.
1. Önce birbirimizi dinlemeyi öğrenmeliyiz.
Herkesin anlatacak bir hikâyesi, yaşadığı bir acısı, beklentisi ve umudu var. Kendi doğrularımızı anlatmak kadar başkasının ne söylediğini ve neden öyle düşündüğünü anlamaya da gayret etmeliyiz. Daha fazla bir araya gelmeli, konuşmalı, dertleşmeliyiz.
2. Kardeşlik sözde kalmamalı, hayatımıza yansımalı.
Kardeşlik kelimesinin zaman zaman yıprandığının farkındayım. Ancak bu güzel kavramdan vazgeçemeyiz. Kardeşlik; birbirimizin hakkını gözetmek, acısını paylaşmak, haksızlık karşısında sessiz kalmamak ve zor zamanlarda yanında olmaktır. Yeniden güven inşa etmek için bu hukuku her daim yaşatmalıyız.
3. Geçmişin acılarını unutmadan geleceğe bakmalıyız.
Bu coğrafyada hepimizin hafızasında iz bırakan hadiseler yaşandı. Yanlışlar, haksızlıklar, kayıplar oldu. Bunları yok sayamayız. Ancak geçmişin acılarına hapsolarak ve travmalar üzerinden geleceği kuramayız. Hakkaniyetle yüzleşmeli, adaleti gözetmeli ve yeni nesillere daha huzurlu bir ülke bırakmak için konuşma ve görüşmelerimizde sürekli geleceğe kapı aralamalıyız.
4. Farklılıklarımızı bir ayrışma sebebi değil, zenginlik olarak görmeliyiz.
Türk, Kürt, Zaza, Arap, Alevi, Sünni ve diğer bütün kimliklerimizle bu ülkenin ortak hayatının parçalarıyız. Kimsenin kendi kimliğinden, dilinden, kültüründen veya inancından kopmasını beklemeden birbirimize hürmet etmeyi öğrenmeliyiz. Birbirimize dönüştürmek zorunda değiliz; birlikte yaşayabilmeyi ve dayanışmayı başarmalıyız.
5. Sivil toplum kendi mahallesinin dışına çıkmalı.
Yalnızca bizim gibi düşünen, bizimle aynı çevrelerde bulunan insanlarla bir araya gelmek yeterli değil. Farklı dünya görüşlerinden dernekler, vakıflar, kanaat önderleri ve gönüllüler ortak meselelerde buluşabilmeli. Sivil toplum, toplumun farklı kesimleri arasında köprü kurabilmeli. Resmî kurum ve kuruluşlarımızdaki formel ilişkinin ötesine geçip yürekten köprüler oluşturmalı.
6. Her şeyi devletten ve siyasetten beklememeliyiz.
Elbette devletin ve siyasetin önemli sorumlulukları var. Ancak toplumsal değişim yalnızca yukarıdan aşağıya gerçekleşmez. Bizim de aşağıdan yukarıya güçlü bir gayret ortaya koymamız gerekiyor. Mahallemizde, okulumuzda, şehrimizde sorumluluk almalı; gerektiğinde talep eden, uyaran ve çözüm üreten bir sivil toplum anlayışı geliştirmeliyiz. Olan bitene sadece uzaktan yorum yapmak yerine kolları sıvayıp belli bölümlerde yükler almalıyız.
7. Gençlere nasihat etmekten çok, onlara alan açmalıyız.
Gençlerimizin meselelerini konuşurken önce kendimize bakmalıyız. Onlara ne kadar güveniyoruz? Ne kadar sorumluluk veriyoruz? Farklı şehirlerden, kültürlerden ve inançlardan gençlerin birlikte çalışabilecekleri eğitim, kültür, spor, teknoloji ve gönüllülük faaliyetlerini çoğaltmalıyız. Gençler yalnızca geleceğimiz değil, bugünümüzün de önemli aktörleridir.
8. Birlikte iş yapmayı ve dayanışmayı çoğaltmalıyız.
İnsanlar yalnızca toplantılarda ve konferanslarda bir araya gelmemeli. Ortak sosyal sorumluluk projelerinde, eğitim çalışmalarında, gençlik faaliyetlerinde ve ihtiyaç sahiplerine destek olurken birlikte emek vermeliyiz. Beraber iş yapan insanlar birbirlerini daha iyi tanır ve aralarındaki güven güçlenir.
9. Ekonomik ve sosyal meseleleri kardeşlikten ayrı düşünmemeliyiz.
Bir gencin iş bulması, kendi şehrinde hayat kurabilmesi, geleceğe umutla bakabilmesi toplumsal huzurun da önemli bir parçasıdır. Sivil toplum, üniversiteler ve iş dünyası arasında daha güçlü ilişkiler kurulmalı. Özellikle gençlerin girişimcilik, eğitim ve istihdam imkânlarına kavuşması için somut çalışmalar yapılmalı.
10. Güzel sözleri somut adımlara dönüştürmeliyiz.
Artık yalnızca meseleleri konuşmakla yetinmemeliyiz. Şehirlerimizde farklı kesimlerden insanların katıldığı küçük istişare ve dayanışma halkaları oluşturabiliriz. Her buluşmadan sonra küçük de görünse somut bir işi üstlenmeli, takip etmeli ve neticesini görmeliyiz. Çok büyük organizasyonlardan önce küçük, samimi ve sürdürülebilir adımlara ihtiyacımız var.
Son söz olarak…
Türkiye’nin içinden geçtiği bu süreçte, çevremizdeki savaşları, bölgesel ve küresel krizleri, ekonomik ve toplumsal sıkıntıları da göz önünde bulundurarak birbirimize daha fazla sahip çıkmamız gerektiğine inanıyorum.
Kardeşliğimizin güçlenmesi, ortak hayatımızın huzur ve güven içinde devam etmesi hepimizin sorumluluğudur.
Bizim yapmamız gereken, farklılıklarımızı koruyarak ortak değerlerimizi güçlendirmek; birbirimizi dinlemek, anlamak ve birlikte hareket etmektir.
Daha çok tanışmalı, daha çok dertleşmeli ve daha çok birlikte iş yapmalıyız.
Tefekkürümüzü harekete, muhabbetimizi dayanışmaya, kardeşliğimizi ortak bir geleceğe dönüştürmek için…